W 1863 roku w Królestwie Polskim wybuchło powstanie styczniowe (na Litwie pierwsze walki miały miejsce 1 lutego) - największy i najdłuższy z polskich zrywów niepodległościowych. Powstanie trwało kilkanaście miesięcy. Był to wkład wszystkich stanów w dążeniu  do wolnej Polski.

Śladem powstańców styczniowych poszły legiony Józefa Piłsudskiego. Ich twórca studiował polityczny i wojskowy kontekst nieudanej insurekcji 1863-1864 planując zbrojne wystąpienie. Już jako Naczelnik Państwa darzył weteranów powstania styczniowego szczególną troską i estymą.

Uznani za żołnierzy Wojska Polskiego

W przeddzień 56. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego - pierwszej obchodzonej w wolnej Polsce - Józef Piłsudski jako Wódz Naczelny wydał specjalny rozkaz dotyczący weteranów tego zrywu niepodległościowego.

Dokument wskazywał powstańców jako "niedościgniony ideał zapału, ofiarności i trwania w nierównej walce, w warunkach fizycznych jak najcięższych, za ostatnich żołnierzy Polski, walczącej o swą swobodę i wzór wielu cnót żołnierskich, które naśladować będziemy". Naczelnik Państwa uznał także wszystkich weteranów zrywu niepodległościowego z 1863 r. za żołnierzy Wojska Polskiego z prawem noszenia munduru w dni uroczyste.

 

Odawać honory wojsckowe!

Ustawą z 18 grudnia 1919 r. wszystkich żyjących weteranów Powstania (było ich wówczas 3 644) awansowano na stopień podporucznika, czyli najniższy oficerski, a dotychczasowych oficerów - na stopień wyższy, zaś 2 sierpnia 1919 r. przyznano im też stałą dożywotnią pensję, a rozkazem ministra spraw wojskowych z 1922 r. nakazano wojskowym oddawać honory powstańcom równego i wyższego stopnia. Nadawano im także ordery - odnowiony Virtuti Militari i nowo ustanowiony Krzyż Niepodległości.

 JP.