Wybierz kontynent

Władysław Mickiewicz – orędownik sprawy polskiej

Działacz emigracyjny, bibliotekarz, księgarz i publicysta. Biograf swojego ojca, Adama Mickiewicza. Niestrudzony rzecznik odzyskania niepodległości przez Polskę. Było mu dane dożyć tego momentu.

Portret Władysława Mickiewicza, aut. Stanisław Wyspiański. 1904 r. Fot. Domena publiczna Wikimedia.

Władysław Józef Mickiewicz urodził się 23 czerwca 1838 r. w Paryżu. Był drugim z sześciorga dzieci poety Adama Mickiewicza i Cecylii z domu Szymanowskiej. Zgodnie z zamysłem ojca, miał zostać rzemieślnikiem, jednak dzięki matce ukończył kolegium. Jego późniejsza działalność jest wynikiem pasji, niepopartej kierunkowym wykształceniem.

  

Pielgrzymka śladami ojca
Od śmierci obojga rodziców upłynęło sześć lat, gdy 23-letni Władysław postanowił udać się w podróż do Rosji, śladami ojca. Z pomocą Ludwiki Śniadeckiej i jej męża Michała Czaykowskiego, z którymi spotkał się w Istambule  przedostał się do Odessy. Złapała go niezwykle czujna w tamtych czasach policja carska, Ochrana.  Mógł jednak dalej, pod jej czujnym okiem zwiedzać ten kraj, mimo że był synem „buntowszczika”. Wszak ojciec kilkadziesiąt lat przedtem został wydalony z Uniwersytetu Wileńskiego razem z kilkunastoma innymi Filaretami i Filomatami i zesłany w głąb Rosji. Nadzór carskiej policji stanowił dla niego swoistą ochronę w podróży.

  

Po Odessie pojechał do Kijówa i Żytomierza. Następnym etapem peregrynacji była Nowogrodczyzna: Zaosie, miejsce urodzin wieszcza i  Tuhanowicze, gdzie poznał pierwszą miłość Marylę Wereszczakównę.

W Petersburgu odwiedza wujka, którego żona była siostrą jego matki i zakochuje się z wzajemnością w kuzynce Marii Malewskiej. Jej ojciec z wielkim trudem godzi się na małżeństwo tych dwojga blisko spokrewnionych młodych ludzi. Ślub ma miejsce w 1862 r. Doczekają się dwóch córek.

   

Władysław Józef Mickiewicz, portret. 1898 r. 
Autor nieznany, Domena publiczna Wikimedia.

Powstaniec na Żmudzi
Choć nie wolno mu było wjeżdżać na teren zaboru rosyjskiego, udaje mu się dostać do Warszawy, w której trwają przygotowania do wybuchu Powstania Styczniowego. Władysław jest wtajemniczany w te działania.

W 1863 r. brał udział w wyprawie na Żmudź. Była to nieudana próba przeprowadzenia desantu oraz dostarczenia broni i amunicji na Litwę w czasie trwania Powstania Styczniowego. W tym samym roku pełnił funkcję przedstawiciela Rządu Narodowego w Szwecji.

 

W obronie zniewolonych narodów
Na emigracji był założycielem czasopisma „L’Espérance”, które miało bronić sprawy narodów będących w niewoli. Publikował w nim tłumaczenia literatury polskiej. Przetłumaczył i wydał „Ulanę” autorstwa Józefa Ignacego Kraszewskiego, którego poznał jeszcze w Żytomierzu i z którym się zaprzyjaźnił, a także „Księgi pielgrzymstwa polskiego” autorstwa swojego ojca i inne pozycje. Promował pismo na terenach Polski pod zaborami oraz w innych krajach.

W 1864 r. został fundatorem wydawnictwa Księgarnia Luksemburska.  Wydawał w nim w języku francuskim polskie książki, zwłaszcza te, które były zakazane pod zaborami. W serii „Biblioteka Ludowa Polska” wydał 68 dzieł patriotycznych.

Czując się w obowiązku nieść pamięć o sławnym ojcu, napisał i wydał w czterech tomach „Żywot Adama Mickiewicza”, a także jego dzieła literackie w 11 tomach oraz kilka tomów korespondencji. W ciągu pierwszych pięciu lat działalności Księgarnia miała już około 4500 tytułów.

 

Pozostawił niezwykłe świadectwo epoki
Nieznane jego współczesnym „Pamiętniki” to znakomity opis życia autora. Jako że było mu dane, głównie dzięki znanemu ojcu, poznać znakomitych przedstawicieli owej epoki, pojawia się tutaj wiele nazwisk pisarzy, polityków czy naukowców. Pokazani są oni nie tylko jako bohaterowie, ale i ludzie niepozbawieni wad, słabości czy śmiesznostek. Galeria nazwisk jest imponująca, to m. in. książę Adam Jerzy Czartoryski (jego ojciec chrzestny), Maria Curie-Skłodowska, Aleksander Dumas i Wiktor Hugo.

 

Siedziba założonego przez Władysława Mickiewicza Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu.
Autor Mbzt, 2011 r. Domena publiczna Wikimedia.

 

Muzeum na Wyspie Świętego Ludwika.
W 1903 r. ufundował Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu, mieszczące się w gmachu Biblioteki Polskiej na Wyspie Świętego Ludwika. 

Podczas I wojny światowej przebywał w Szwajcarii, gdzie był zaangażowany, m.in. z Henrykiem Sienkiewiczem i Ignacym Mościckim w prace Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.

Arnand Levy, przyjaciel i uczeń Adama Mickiewicza wydawał pismo „Le Patriot”, w którym Władysław drukował swoje artykuły. Levy, któremu udało się przewieźć zwłoki Adama Mickiewicza z Turcji do Francji, zaangażował się w proces przewiezienia zwłok wieszcza na Wawel, co miało miejsce w 1890 r.

 

Doczekał wolnej Polski
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Władysław Mickiewicz pisał do polskich czasopism, m.in. „Dziennika Poznańskiego”. Otrzymał dożywotnią pensję od Rządu Rzeczypospolitej. Uniwersytet Wileński nadał mu tytuł honorowego profesora, Uniwersytet Jagielloński   doktorat honoris causa. Prezydent kraju nadał mu Krzyż Komandorski Polonia Restituta. Otrzymał też literacką nagrodę Warszawy. W październiku 1924 r. w Paryżu wręczono mu dyplom honorowy korpusu weteranów polskich i potrójny Krzyż Walecznych.

Zmarł 9 czerwca 1925 r., w wieku 88 lat i spoczął na cmentarzu Montmorency w Paryżu.
R.G.

© PowiemPolsce.pl Redaktor

Zobacz więcej

Powiązane wydarzenia

1838-06-23

W Paryżu urodził się Władysław Mickiewicz, syn Adama, działacz emigracyjny, księgarz i publicysta, założyciel czasopisma „L’Espérance” broniącego sprawy narodów będących w niewoli. Ufundował Księgarnię Luksemburską (1864) promującą polskie dzieła i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu (1903). W czasie I wojny światowej działał w Szwajcarskim Komitecie Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce (Komitet Veveyski).

Paryż (Region Île-de-France, Francja)

187. rocznica

1926-06-09

W Paryżu zmarł Władysław Mickiewicz, syn Adama, działacz emigracyjny, księgarz i publicysta, założyciel czasopisma „L’Espérance” broniącego sprawy narodów będących w niewoli. Ufundował Księgarnię Luksemburską (1864) promującą polskie dzieła i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu (1903). W czasie I wojny światowej działał w Szwajcarskim Komitecie Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce (Komitet Veveyski).

Paryż (Region Île-de-France, Francja)

99. rocznica

Paryż (Region Île-de-France, Francja)

Miejsca Polaków na świecie

Miejsca Polaków na świecie

Zapisz się do newslettera

Jesteś tutaj