Małgorzata Giermaz
29.12.2025 / 00:00„Mój umysł nie jest w stanie wyprodukować fikcji. Zawsze staram się bazować na czymś, co istnieje” - powiedział w wywiadzie dla culture.pl Wilhelm Sasnal (ur. 1972), malarz, ilustrator i autor filmów, który większość życia spędził w podróży. Przez kilka lat pomieszkiwał w Stanach Zjednoczonych, gdzie na nowo odkrył sztukę - swoje powołanie.
Wilhelm Sasnal. Mural Jacka Kuronia. Ul. Złota 58 Warszawa. Fot. Qkiel. Domena publiczna, Wikipedia.
„Mój umysł nie jest w stanie wyprodukować fikcji. Zawsze staram się bazować na czymś, co istnieje”.
Wilhelm Sasnal
Wilhelm Sasnal,
Fot. Boston9. Domena publiczna, Wikipedia.
Urodził się w 29 grudnia 1972 roku w Tarnowie, ale większość życia spędził w podróży. Wilhelm Sasnal wychował się w rodzinie, w której ceniono tradycję i ciężką pracę. Dziadek artysty był tokarzem, zaś rodzice pracowali w Zakładach Azotowych i Energopolu, dużych państwowych firmach. Przyszły malarz i filmowiec najwięcej czasu spędzał z babcią, z którą oglądał zdjęcia, poznawał historię rodziny i dowiedział się o swoim pochodzeniu. To dzięki niej Wilhelm Sasnal zrozumiał, że sztuka daje prawdziwą wolność i w ten sposób odkrył swoje powołanie.
Grupa Ładnie
W 1992 roku Wilhelm Sasnal dostał się na architekturę na Politechnice Krakowskiej, jednak bardziej pociągały go film i malarstwo. Po dyplomie u profesora Leszka Misiaka założył grupę Ładnie. Zafascynowany „zachodnim” konsumpcjonizmem, który pojawił się w Polsce w latach 90. XX wieku, krytykował kulturę masową. Grupa, do której należeli m.in. Rafał Bujanowski, Marcin Maciejowski i Józef Tomczyk rozpadła się po kilku latach, lecz Wilhelm Sasnal dalej tworzył nowe dzieła.
Pierwsze sukcesy Wilhelma Sasnala
W 1999 roku o Wilhelmie Sasnalu mówiło się, że jest ambitnym twórcą, który zrobi karierę. Po tym, jak otrzymał Grand Prix na Biennale Malarstwa „Bielska Jesień” dalsze sukcesy malarza były kwestią czasu.
Wilhelm Sasnal. „My”,
2015. Ul. Katowicka 13 Mysłowice.
Fot. Andrzej O (Andrzej Otrębski. Domena publiczna, Wikipedia.
Dwa lata później w Galerii Raster w Warszawie odbyła się pierwsza indywidualna wystawa artysty połączona z premierą i albumu „Życie codzienne w Polsce”. Krytycy nazywali go pierwszą prawdziwie realistyczną książką „o pokoleniu urodzonych w latach 70.”.
Składniki stylu
Zafascynowany życiem codziennym Wilhelm Sasnal umieszczał na płótnach komiksy, okładki płyt, rowery, samochody, aktualne wydarzenia i przetworzone przez media obrazy oraz sceny życia prywatnego. Z czasem artysta zaczął umieszczać w obrazach syntetyczne skróty i proste znaki graficzne. Zbliżone do kadrów filmowych dzieła były eleganckimi i nowoczesnymi obrazami. Oprócz nich Wilhelm Sasnal inscenizował wypadki samochodowe, które nagrywał i wykonywał muzyczne teledyski.
„Najważniejszy artysta naszego pokolenia”
Rok 2002 okazał się przełomowy w życiu artysty. Dzieła Wilhelma Sasnala pojawiły się na targach Art Basel i wzbudziły powszechne zainteresowanie krytyków i kolekcjonerów. Widzom spodobały się prezentowane na międzynarodowych wystawach sztuki ulotne abstrakcje oparte na ograniczonej do minimum plamie barwnej, które trafiły do kanonu nowoczesnego malarstwa europejskiego. Na początku 2003 roku Wilhelm Sasnal wyruszył do Nowego Jorku, gdzie w galerii Antona Kerna pokazał nieostre, o grubej malarskiej fakturze, zwisające z płócien obrazy.
Spokój bijący z obrazów
Wilhelm Sasnal stworzył cykl psychodelicznych obrazów, które nawiązywały do komiksu „Tytus, Tomek i A'Tomek”. Artysta szukał też inspiracji w rodzinnych stronach. Zaintrygowany rozwojem przemysłu chemicznego w Tarnowie stworzył serie „Mościce I i II”.
Wilhelm Sasnal. Mural Jacka Kuronia,
2020. Ul. Złota 58 Warszawa.
Fot. Qkiel. Domena publiczna, Wikipedia.
W swojej sztuce Wilhelm Sasnal nie epatuje kolorami, redukuje je do barwnych plam i linii, które, podobnie jak twarze postaci, ulegają deformacji. W podobny sposób artysta traktuje krajobraz, o czym świadczy jedno z jego najbardziej znanych dzieł, ":as".
Kolejne sukcesy malarza
W 2006 roku Wilhelm Sasnal znalazł się w rankingu stu najważniejszych twórców na świecie. Wygraną zawdzięczał „Samolotom”, dziełu z 1999 roku, które zostało sprzedane w domu aukcyjnym Christie's w Nowym Jorku za prawie 400 tysięcy dolarów. Żaden inny polski współcześnie żyjący artysta nie mógł mu wtedy dorównać. Zwieńczeniem sukcesów malarza była nagroda Vincenta van Gogha i towarzysząca mu wystawa w prestiżowym Muzeum Stedelijk w Amsterdamie, na której artysta zaprezentował swoje filmy.
Nowe spojrzenie na Amerykę
W tym samym roku w Centrum Sztuki Zamek Ujazdowski odbyła się kolejna wystawa Wilhelma Sasnala. Artysta zaprezentował trzy filmy nakręcone w Stanach Zjednoczonych. W filmie "Marfa" filmowiec opowiedział o mieście w Teksasie, gdzie mieści się fundacja Donalda Judda. Nakręcony w Kalifornii film "Mojave" przedstawia matkę z dzieckiem wędrującą obok wraków samolotów. Z kolei "The River" podkreśla stosunek grup muzycznych do Missisipi i książki "The River".
"Lata walki" w Zachęcie
W marcu 2007 roku w Anton Kern Gallery, Wilhelm Sasnal pokazał krótkometrażowe "Let Me Tell You a Film", w którym wypowiedział się na temat picia metanolu. Artysta zestawił fragmenty "Historii Współczesnej" Wandy Jakubowskiej z muzyką filmową z lat 50. XX wieku. Kilka miesięcy później, w listopadzie 2007 roku, dzieła Wilhelma Sasnala zostały zaprezentowane w Zachęcie. Tytuł pokazu nawiązywał do filmu o generale Karolu Świerczewskim.
Trudny film to bezkompromisowa sztuka
W swoich filmach Wilhelm Sasnal poszukuje dowodów na materialność świata. Stąd obecność na planie taśmy filmowej i gotowość do podejmowania trudnych tematów. W nakręconym w 2009 roku "A Love Supreme" filmowiec pokazał świat po nuklearnej zagładzie. W "Słońce, to słońce mnie oślepiło" według "Obcego" Alberta Camusa mówił o strachu, który determinował życie głównego bohatera. "Nie zgubiliśmy drogi" jest manifestem reżysera o przekraczaniu czasoprzestrzeni. Z kolei "Człowiek do wszystkiego" to bezkompromisowe kino, w którym główny bohater zmaga się z bolesną przeszłością.
Artysta nieoczywisty
W 2016 roku Wilhelm Sasnal powrócił do malarstwa. Jego obrazy dotyczyły rasy, religii, migracji, polityki i podkreślały abstrakcyjność, dosłowność sztuki. Równie interesująca co wystawa w Hauser & Wirth w Zurychu była kolejna już ekspozycja w galerii Antona Kerna. Wilhelm Sasnal zaprezentował na niej portrety polityków na tle nieba, zużytych opon i skał na południu Izraela. Zainteresowały go losy członków partii zanim stali się sławni. Angelę Merkel przedstawił jako młodą dziewczynę z Niemiec Wschodnich, Hilary Clinton była pierwszą damą Ameryki, a Marie LePen została "twarzą" Frontu Narodowego we Francji.
Świat Wilhelma Sasnala
Wilhelm Sasnal to twórca nieokiełznany. Artysta sięga po różne media i opowiada o problemach, z którymi boryka się człowiek. Inspiracji szuka w fotografii, sztuce i wspomnieniach. Jest niepokornym twórcą, który na co dzień współpracuje z Krytyką Polityczną i antyrasistowskim Stowarzyszeniem Nigdy Więcej, maluje do góry nogami kościoły w Tarnowie, opowiada o Holokauście i nieustannie tworzy nowe dzieła.
Źródła:
