o II wojnie światowej wielu jej żołnierzy zostało poddanych brutalnym represjom przez komunistyczne władze podporządkowane Związkowi Sowieckiemu – więziono ich, torturowano, skazywano na wieloletnie kary, często również na śmierć.

Rota przysięgi Armii Krajowej

„Tak mi dopomóż Bóg”.

Wraz z ustanowieniem w 1942 roku nowej formacji  każdy jej żołnierz wypowiadał słowa przysięgi. Przysięga żołnierza Armii Krajowej rozpoczynała się od deklaracji wierności wobec Boga, Ojczyzny i Polskiego Państwa Podziemnego:

Przyjmowany:
W obliczu Boga Wszechmogącego i Najświętszej Marii Panny Królowej Korony Polskiej, kładę swe ręce na ten święty krzyż, znak męki i zbawienia, i przysięgam być wierny ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej, stać nieugięcie na straży jej honoru i o wyzwolenie jej z niewoli walczyć ze wszystkich sił, aż do ofiary życia mego. Prezydentowi Rzeczpospolitej Polskiej i rozkazom naczelnego wodza oraz wyznaczonemu przezeń dowódcy Armii Krajowej będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicy niezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkać miało. Tak mi dopomóż Bóg.

Przyjmujący:
Przyjmuję cię w szeregi Armii Polskiej, walczącej z wrogiem w konspiracji o wyzwolenie ojczyzny. Twym obowiązkiem będzie walczyć z bronią w ręku. Zwycięstwo będzie twoją nagrodą. Zdrada jest karana śmiercią.

Defilada Szacunku - nowa tradycja?

Uroczystości Dnia Pamięci rozpoczęły się uroczystą mszą świętą w Bazylice Świętego Krzyża.

Defilada Szacunku po raz pierwszy przeszła ulicami Warszawy! Hołd Żołnierzom Armii Krajowej oddali przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, Wojsko Polskie, harcerze, rekonstruktorzy i mieszkańcy stolicy. 

Uroczystości pod Pomnikiem Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego

Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy AK zwieńczyła uroczystość przed Pomnikiem Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego z udziałem Kombatantów, Prezesa Rady Ministrów, Marszałka Sejmu i Marszałek Senatu oraz głównych organizatorów uroczystości – Prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej kapitana Janusza Komorowskiego i Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell.

W czasie uroczystości głos zabrał Premier Donald Tusk który przypomniał o znaczeniu Armii Krajowej i jej symboli:

Znak Polski Walczącej to symbol odwagi, ale nie tylko odwagi. To znak odpowiedzialności za Polskę. Objawia się ona gotowością do poświęcenia w imię dobra wspólnego, poszukiwaniem porozumienia i zgody, troską o wspólnotę. Jest to także symbol podporządkowania partykularnych interesów wyższym wartościom.

Premier zachęcił do poszukiwania jedności wszędzie tam, gdzie tylko jest to możliwe:

Jakże ważne jest, abyśmy świadomi różnic między nami, potrafili działać razem, tak jak członkowie Armii Krajowej, nie tylko w godzinie próby, […] ale już teraz, każdego dnia. Żebyśmy byli jako Polacy mądrzy przed szkodą. Niech dziedzictwo Żołnierzy Armii Krajowej trwa w naszych sercach i niech będzie stałą inspiracją dla nas i przyszłych pokoleń Polaków – mówił w swoim wystąpieniu.

Przesłanie w imieniu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej

Z wyjątkowym przesłaniem wystąpił także kpt. Janusz Komorowski, Prezes Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej:

W imieniu Żołnierzy Armii Krajowej dziękuję, że powstał akt sprawiedliwości dziejowej – symboliczne upamiętnienie kilkuset tysięcy żołnierzy zbrojnej polskiej konspiracji, jakim jest ustanowienie Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Ustawa w przestrzeni publicznej zajmuje miejsce szczególne, bo każdego roku w kraju i poza jego granicami będzie przypominać o bohaterskiej walce i niezłomności, ofiarności w służbie Polsce, Żołnierzy Armii Krajowej.

Na obchodach, w imieniu młodego pokolenia, głos zabrał także Maciej Musiał – wnuk Żołnierza AK:

My, młode pokolenie, stajemy dziś przed Wami – weteranami walk o niepodległość – z najwyższym możliwym szacunkiem i z najgłębszą wdzięcznością. Walczyliście w regularnych oddziałach i w konspiracji, nie szczędziliście swojego zdrowia i swojego życia, bo wiedzieliście, że stawką jest wolność Ojczyzny. Wasza postawa pokazuje nam, że wolność nie jest oczywista. Że rodzi się z odwagi, poświęcenia i woli do działania. To dzięki Wam możemy mieć dziś marzenia i budować nasze szczęście w wolnym i niepodległym państwie.

Upamiętnienie w Polsce

Uroczystości upamiętniające niezwykłe bohaterstwo żołnierzy Armii Krajowej zorganizowane były również z okazji Dnia w innych miejscowościach Polski oraz poza granicami w skupiskach Polaków zamieszkałych za granicą.

Szczególne miejsce w mediach zajmuje udział przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej. W Krakowie zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski wziął udział w uroczystościach z okazji 84. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Przed Grobem Nieznanego Żołnierza odbył się Apel Pamięci, a także ceremonia składania wieńców.

Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski podkreślił, że:

– Armia Krajowa była manifestacją istniejącego państwa polskiego, które nigdy nie podpisało aktu kapitulacji wobec Niemców i Sowietów. Państwa polskiego, które od pierwszego do ostatniego dnia wojny prowadziło walkę z okupantami. [...] Po roku 1945 Armia Krajowa wciąż walczyła o wolną i niepodległą Polskę. Ostatni żołnierz AK zginął z bronią w ręku w 1963 r. [...] Armia Krajowa stała się odniesieniem dla wszystkich, którzy nie pogodzili się z nową sowiecką okupacją.

W Warszawie zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma uczestniczył w obchodach, zainaugurowanych Mszą Świętą w Bazylice św. Krzyża. Punktem kulminacyjnym uroczystości był Apel Pamięci, podczas którego pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej zostały złożone wiązanki.

We Włocławku uroczystości odbyły się pod pomnikiem Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej przed Zespołem Szkół Akademickich we Włocławku przy ul. Okrzei. To tylko jeden z przykładów powszechnej pamięci o bohaterskich żołnierzach Polskiego Państwa Podziemnego. Według szacunków w Armii Krajowej służyło co najmniej 400 ts. żołnierzy.

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej został ustanowiony w 2025 roku przez Sejm RP. Projekt ustawy w tej sprawie zgłosiła grupa posłów w porozumieniu z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej. Spotkał się on z pełnym zrozumieniem Sejmu i został przyjęty przez aklamację.

"W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Rosję Europie, armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości, a której żołnierze po II wojnie światowej byli prześladowani przez władze komunistyczne zależne od Związku Sowieckiego" – brzmi preambuła ustawy.

Święto obchodzone jest 14 lutego – w rocznicę powołania w 1942 roku przez gen. Władysława Sikorskiego Armii Krajowej jako kontynuatorki Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej. AK była konspiracyjną organizacją wojskową stanowiącą integralną część Sił Zbrojnych RP. Podlegała Naczelnemu Wodzowi i Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.

Informacja własna oraz na podstawie relacji: Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych. KPRM, IPN  

Zdjęcia UKiOR, IPN

W załączeniu:

- Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej - Ustawa Sejmu RP

- List Prezydenta RP "Do uczestników obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej".