Armeńska premiera filmu została zorganizowana wspólnymi siłami Ministerstwa Edukacji, Nauki, Kultury i Sportu Republiki Armenii, Matenadaranu, Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Erywaniu, Armenia National Cinema Center oraz Culture Development Foundation.
W spotkaniu uczestniczyli m.in. wiceminister edukacji, nauki, kultury i sportu Daniel Danielyan, dyrektor Matenadaranu Arayik Khzmalyan, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego i ministerstw, twórcy filmu oraz inni goście.
Wśród gości specjalnych również byli Joanna Rapti z Francji oraz profesor Krzysztof Stopka z Uniwersytetu Jagielońskiego (Polska), który wystąpił także w filmie. Podkreślił on, że zajmuje się badaniem Ewangeliarza ze Skewry i wyjaśnianiem jego losów od czasu, gdy rękopis pojawił się w Polsce.
Film dokumentalny „Zaginiony, odnaleziony, ukryty” jest efektem pięcioletniej pracy śledczej reżysera Vahrama Mkrtchyana. Ukazuje on niezwykłą drogę średniowiecznego ormiańskiego rękopisu – Ewangeliarza ze Skewry – od wybrzeży Królestwa Armenii Cylicyjskiej aż po współczesną Polskę.
Film opowiada o zaginięciu rękopisu po II wojnie światowej, jego niemal przypadkowym odnalezieniu pod koniec XX wieku oraz ponownym zniknięciu.
Los Ewangeliarza ze Skewry w pewnym stopniu odzwierciedla historię ormiańskiej społeczności w Polsce, co sprawia, że droga rękopisu nabiera szczególnie symbolicznego znaczenia. Autorzy filmu poszukują i odnajdują świadków pojawiających się na drodze rękopisu – ludzi, którzy odegrali kluczową rolę w jego odnalezieniu i ocaleniu, a w których życiu ten wyjątkowy manuskrypt pozostawił niezatarte ślady.
Nieżyjący już były pracownik naukowy Matenadaranu Vardan Grigoryan powiedział kiedyś:
„Ewangeliarz ze Skewry ma 740 lat i nikt nie wie, kiedy opuścił Skewrę ani kiedy do niej powróci…”
Film powstał w ramach ormiańsko-polskiej współpracy kulturalnej dzięki fundacji działającej w Polsce – Fundacja Mlecznego Brata – przy współfinansowaniu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji RP, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, Ministerstwa Edukacji, Nauki, Kultury i Sportu Armenii oraz Armenia National Cinema Center.


Ambasady GOV
10.03.2026 / 13:46