W czasie czwartkowego posiedzenia Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka przedstawiciele Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 przedstawili informacje na temat strategii na lata 2025-2027.

– Do państwowej komisji wpłynęło ponad 2400 spraw, z czego 20 proc. dotyczy przestępstw seksualnych w sieci. W 2025 r., w porównaniu z 2024 r., przybyło o 45 proc. spraw, co wskazuje na rosnącą skalę przestępstw popełnionych wobec małoletnich – powiedziała mec. Joanna Napierała.

Przewodnicząca zwróciła uwagę m.in. na potrzebę zmian legislacyjnych, aby stosowane były surowsze kary dla sprawców niż te, które przewiduje Kodeks karny i inne przepisy.

– Często pojawiają się sytuacje, w których sądy orzekają ograniczenie warunków do zawieszenia kary pozbawienia wolności, a nam zależy, żeby ograniczyć te możliwości. Problemem jest też to, że tylko w przypadkach, kiedy nastąpi diagnoza zaburzenia preferencji seksualnych u sprawcy, stosuje się środki terapeutyczne jako środki zabezpieczające. Tymczasem to jest tylko drobny ułamek sprawców. Pozostali najczęściej popełniają je zastępczo, co oznacza, że nie mają zapewnionej pomocy terapeutycznej w ramach obligatoryjnych środków terapeutycznych – zwróciła uwagę Napierała.

Innym wyzwaniem są niskie kary dla sprawców gwałtów online, co – jak oceniła – wynika z braku świadomości wpływu takiego przestępstwa na życie dzieci i ich rodziców.

Katarzyna Komoniewska z Departamentu Postępowań Wyjaśniających poinformowała, że „dotychczas wpłynęło łącznie 450 spraw, które uległy przedawnieniu, z czego z sądów i prokuratur w 2025 r. przekazano 67 spraw, a w roku 2024 – 144 sprawy”.

– Wszczętych zostało 349. Komisja wydała 18 postanowień o wpisie do rejestru i 14 postanowień o odmowie wpisu. W sądzie mamy 8 spraw, w tym jedną w Sądzie Najwyższym. W toku jest obecnie 101 spraw – powiedziała.

Zgodnie z ustawą Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym składa się z trzech części: rejestru z dostępem ograniczonym, rejestru publicznego i rejestru państwowej komisji. Komisja przekazuje postanowienie o wpisie do rejestru do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego, bez ujawniania danych osoby poszkodowanej.

Osoba skrzywdzona może wnieść sprzeciw wobec prac komisji w jej sprawie, co zgodnie z ustawą o tym gremium oznacza zakończenie przez komisję badania tej sprawy. Sprzeciw ten można składać pisemnie lub ustnie do protokołu bez wyjaśniania powodów.

Zastępczyni przewodniczącej Katarzyna Komoniewska zwróciła uwagę, że „w 2025 r. odbyło się 119 posiedzeń komisji, przy czym gremium może procedować, gdy zbierze się kworum, czyli 5 z 7 członków”.

– O kasację do Prokuratora Generalnego komisja skierowała 80 wniosków i bodajże w dwóch się nie przychylił – powiedziała Komoniewska.

Sprawami bieżącymi, które toczą się w prokuraturach bądź w sądach, zajmuje się Departament Postępowań Indywidualnych Państwowej Komisji. Zawiadomienia można składać drogą elektroniczną bądź poprzez wysłuchanie.

– Po otrzymaniu zgłoszenia kierujemy sprawę do prokuratury i najczęściej obejmujemy ją monitoringiem. Do tej pory wpłynęło do komisji 2408 spraw, w tym 640 zostało przekazanych ze zgłoszeń osób pokrzywdzonych. 87 wniosków złożyliśmy do Prokuratora Generalnego, w tym tylko w pierwszym kwartale br. – 12 spraw. Z kolei w 45 sprawach komisja działa na prawach oskarżyciela posiłkowego i tych spraw w ostatnim czasie wpływa coraz więcej – zwróciła uwagę Napierała.

W 2025 r. na prawach oskarżyciela posiłkowego Komisja była w 21 sprawach.

– Komisja przygotowała i opublikowała dotychczas trzy raporty. Na koniec bieżącego roku będzie kolejny, dotyczący nowych mechanizmów działania sprawców. Będzie on opierał się na badaniach akt – zapowiedział wiceprzewodniczący komisji Konrad Ciesiołkiewicz.

Powiedział, że w 2025 r. komisja przeszkoliła 1800 specjalistów z zakresu edukacji, wymiaru sprawiedliwości i członków samorządów lokalnych.

– W tym roku przeszkolonych zostało już 200 policjantów z województwa pomorskiego, a jesteśmy w trakcie podpisywania porozumień z kolejnymi województwami – powiedział wiceprzewodniczący komisji.

Zapowiedział, że w ciągu najbliższych dwóch miesięcy państwowa komisja we współpracy z Sejmową Komisją ds. Dzieci i Młodzieży, fundacją Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa oraz międzynarodową firmą badawczo-technologiczną Gemius i firmą Polskie Badania Internetu opublikuje kolejny raport „Internet dzieci” dotyczący monitoringu aktywności osób małoletnich w internecie.

– W celu uświadomienia skali problemu wykorzystywania dzieci w sieci komisja na swojej stronie internetowej https://pkdp.gov.pl/ zamieściła mapę pokazującą w czasie rzeczywistym próby pobrania materiałów ukazujących seksualne krzywdzenie dziecka, czyli tak zwanych materiałów CSAM – powiedział Ciesiołkiewicz.

Poinformował, że w Polsce zanotowano ponad 1100 pobrań w ciągu ostatniego miesiąca. Zwrócił uwagę, że 77 proc. osób, które szukają takich materiałów, znajduje je w zasobach otwartych internetu. Na pierwszym miejscu są serwisy pornograficzne, a na drugim platformy społecznościowe, także komunikatory i gry online.

Komisja ds. pedofilii została powołana przez Sejm 24 lipca 2020 r. Zgłoszenia przyjmuje od listopada 2020 r. Do jej zadań należy m.in. badanie spraw, które uległy przedawnieniu, i wpisywanie pedofilów do Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. (PAP)

mgw/ joz/