Cukrzyca jest przewlekłą chorobą wymagającą wczesnej diagnostyki, skutecznego leczenia oraz stałego monitorowania. Nieleczona lub niewłaściwie kontrolowana prowadzi do ciężkich powikłań zdrowotnych, przedwczesnej śmierci oraz wysokich kosztów społecznych i ekonomicznych. Jednocześnie współczesna medycyna dysponuje nowoczesnymi technologiami pozwalającymi na dobór skutecznych terapii, które umożliwiają osobom z cukrzycą na zachowanie zdrowia na dłużej, na prowadzenie aktywnego, możliwie normalnego życia. Zapewnienie osobom z cukrzycom dostępu do osiągnieć medycyny jest udowodnionym w wielu krajach rozwiązaniem, które przynosi oszczędności już w krótkiej perspektywie. Te zagadnienia stanowią punkt wyjścia do publikacji nowego raportu Nowoczesne monitorowanie stężenia glukozy fundamentem optymalizacji opieki nad osobami z cukrzycą w Polsce, który kompleksowo analizuje kliniczne, społeczne i ekonomiczne znaczenie nowoczesnego monitorowania poziomu glikemii dla osób z cukrzycą i polskiego systemu ochrony zdrowia.

Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest szerokie uznanie przez ekspertów i osoby z cukrzycą systemów ciągłego monitorowania glukozy (CGM) za podstawę nowoczesnej opieki diabetologicznej. Technologie te umożliwiają skuteczniejszą kontrolę choroby poprzez redukcję hiperglikemii, skutkującej wieloma powikłaniami naczyniowymi cukrzycy, hipoglikemii oraz nadmiernej zmienności glikemii, a także wspierają edukację pacjentów i optymalizację terapii. Dane kliniczne potwierdzają, że stosowanie CGM prowadzi do obniżenia poziomu HbA1c, wydłużenia czasu w zakresie docelowych wartości glikemii oraz zmniejszenia ryzyka ostrych i przewlekłych powikłań cukrzycy, w tym tych sercowo-naczyniowych. Systemy CGM są rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, a ich skuteczność potwierdzają doświadczenia praktyki klinicznej u osób z cukrzycą typu 1 i typu 2. Od 2018 roku dostęp refundacyjny do tych rozwiązań jest w Polsce systematycznie rozszerzany.

„Nowoczesne systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy (CGM) to przede wszystkim korzyść dla osób z cukrzycą, ale też ważny element optymalizacji wydatków w systemie opieki zdrowotnej w Polsce. W ostatnich latach refundacja tych technologii rosła - z kilku tysięcy pacjentów w 2018 roku do blisko 150 tysięcy osób z cukrzycą monitorowanych w 2025 r. Dzięki temu możliwe było wygenerowanie około 600 mln zł oszczędności na tradycyjnych metodach pomiaru glukozy oraz kolejnych 200 mln zł dzięki ograniczeniu hospitalizacji wynikających z powikłań choroby w grupie chorych stosujących nowoczesne systemy. Te dane jasno pokazują, że koszty refundacji CGM mogą być rekompensowane przez zmniejszenie wydatków na leczenie powikłań choroby. Dlatego rozszerzenie refundacji na kolejne grupy osób z cukrzycą, w tym leczonych insuliną, jest nie tylko medycznie uzasadnione, ale również ekonomicznie opłacalne dla systemu ochrony zdrowia” - podkreśla dr Jakub Gierczyński, ekspert w dziedzinie ekonomiki zdrowia, współautor raportu.

„Raport pokazuje, że inwestycje w refundację nowoczesnych technologii medycznych oraz optymalizację opieki diabetologicznej są działaniami wysoce kosztowo-efektywnymi. W Polsce obserwujemy m.in. spadek wydatków na renty z tytułu niezdolności do pracy oraz zmniejszenie liczby dni absencji chorobowej wśród osób z cukrzycą. Potwierdza to, że skuteczna diagnostyka i leczenie sprzyjają utrzymaniu aktywności zawodowej pacjentów, ograniczaniu pośrednich kosztów choroby oraz stabilizacji wydatków publicznych” - dodaje dr Gierczyński.

Autorzy raportu wskazują na potrzebę dalszego poszerzenia dostępu refundacyjnego do systemów CGM dla wszystkich osób z cukrzycą leczonych insuliną, w tym stosujących mniej intensywne schematy insulinoterapii. Takie rozwiązanie może istotnie poprawić bezpieczeństwo i jakość życia pacjentów, umożliwić szersze wykorzystanie telemedycyny oraz przynieść wymierne oszczędności dla systemu ochrony zdrowia dzięki dalszemu ograniczaniu hospitalizacji i kosztów leczenia powikłań.

„Obecnie w Polsce z refundacji CGM mogą korzystać wszystkie osoby z cukrzycą typu 1 i typu 2 stosujące intensywną insulinoterapię. W codziennej praktyce klinicznej wyraźnie widzimy, jak pozytywny wpływ ma stosowanie systemów na kontrolę choroby, na lepsze rozumienie cukrzycy i własnego wpływu na proces terapeutyczny. Systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy pozwalają skuteczniej edukować osoby z cukrzycą, a jest to element kluczowy w chorobie, w której sama osoba z cukrzycą codziennie podejmuje decyzje, które mają istotny wpływ na proces terapeutyczny. Dlatego zgodnie z aktualnymi rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, opierając się również na doświadczeniach z codziennej praktyki lekarskiej i wynikach przeprowadzonych licznych badaniach klinicznych polskie środowisko diabetologiczne, rekomenduje objęcie refundacją również osoby z cukrzycą stosujących mniej intensywny schemat dawkowania, czyli 1-2 dawki dziennie. Zgodni z nami są również kardiolodzy - także rekomendacje Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego wskazują na zasadność stosowania CGM u wszystkich osób przyjmujących insulinę” - mówi prof. Małgorzata Myśliwiec, Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, Pełnomocnik Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego do współpracy z Ministerstwem Zdrowia i parlamentem.

„Systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy to nowoczesność, która wkroczyła do domów wielu osób z cukrzycą w Polsce. Dzięki tym prostym w obsłudze urządzeniom mamy poczucie, że nasza choroba jest pod prawdziwą kontrolą - nie raz na kilka dni czy nawet kilka razy dziennie - to dzieje się przez cały czas. CGMy pozwalają nam wychwycić to, co czasami nie ujawnia się w sposób łatwo zauważalny, za to może przynieść znaczne pogorszenie choroby w przyszłości - bo cukrzyca potrafi zaskoczyć. Ja na przykład nie czułam, że doświadczam hipoglikemii, mój organizm się do tego najwyraźniej przyzwyczaił. Dopiero dostęp do całodobowych pomiarów uświadomił mi, że muszę odpowiednio postępować z posiłkami i aktywnością, a czasami też dawką leku by wyeliminować te bardzo niepożądane zdarzenia. Sama przekonałam się, jak dobrym narzędziem edukacyjnym są systemy” - podkreśla Monika Kaczmarek, prezeska Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków, współautorka raportu i dodaje – „Dlatego warto objąć kolejną grupę chorych refundacją - dla ich dobra, i dla dobra całego systemu ochrony zdrowia”.

Jak podkreśla prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, współautor raportu, nowoczesne systemy monitorowania stężenia glukozy całkowicie zmieniają sposób kontroli cukrzycy – „Można powiedzieć, że korzystanie z systemów CGM, to jak prowadzenie samochodu z otwartymi oczami - widzimy drogę, reagujemy na bieżąco, możemy uniknąć zagrożeń. W przypadku tradycyjnych pomiarów glukometrem sytuacja wygląda zupełnie inaczej - to trochę tak, jakbyśmy jechali z zamkniętymi oczami i otwierali je tylko od czasu do czasu. W medycynie nie możemy pozwolić sobie na takie >>jazdy w ciemno<<. Mamy dziś narzędzia, które realnie poprawiają kontrolę choroby i zmniejszają ryzyko powikłań. Dlatego ich szersze wykorzystanie powinno być standardem, a nie wyjątkiem".

Raport zawiera najnowsze dane NFZ i ZUS oraz ich analizy, również dotyczące oszczędności, jakie są widoczne w grupie chorych, która stosuje CGMy. – „Chorych na intensywnej insulinoterapii mamy około 350 tys. W praktyce jednak systemy te stosuje jedynie około 140 tys. osób, czyli 30 proc. uprawnionych. Jednocześnie blisko 250 tys. pacjentów przyjmuje 1-2 dawki insuliny dziennie. Doświadczenia krajów zachodnich pokazują, że w tej grupie z CGM skorzystałoby około 15 proc. chorych, czyli blisko 37 tys. osób - Szacowany koszt takiego rozszerzenia refundacji to około 20 mln zł rocznie - kwota relatywnie niewielka w skali systemu, zwłaszcza w kontekście potencjalnych korzyści zdrowotnych i ekonomicznych. Dodatkowym źródłem finansowania mogą być środki z podatku cukrowego, które wynoszą około 1,5 mld zł rocznie” - analizuje dr Jakub Gierczyński.

„Systemy CGM zapewniają pacjentom równy dostęp do wiedzy o chorobie, niezależnie od miejsca zamieszkania czy wieku. Zwiększają bezpieczeństwo terapii, ograniczają ryzyko rozwinięcia odległych powikłań cukrzycy, które dla systemu opieki zdrowotnej już teraz są ogromnym obciążeniem. Podnoszą komfort życia - zarówno chorego, jak i bliskich, którzy mogą mieć zdalny dostęp do wyników pomiarów, a jednocześnie realnie wspierają lekarzy i pielęgniarki diabetologiczne w podejmowaniu trafnych decyzji terapeutycznych. To wszystko przekłada się na lepsze wyniki leczenia i ograniczenie kosztów leczenia” - podsumowuje Monika Kaczmarek.

Rekomendacje płynące z raportu

1. Zapewnienie równego dostępu do opieki

Rekomenduje się zintensyfikowanie działań systemowych na rzecz zapewnienia sprawiedliwego, równego dostępu do wysokiej jakości opieki diabetologicznej wszystkim osobom z cukrzycą oraz osobom z grup ryzyka rozwoju choroby, niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy statusu zdrowotnego.

2. Wczesna diagnostyka i wykorzystanie nowoczesnych technologii

Kluczowe jest wzmocnienie działań w zakresie wczesnej identyfikacji osób z grup ryzyka cukrzycy oraz jej wczesnego wykrywania, przy jednoczesnym zapewnieniu równych standardów opieki diabetologicznej. Istotne jest także wspieranie pacjentów w codziennym zarządzaniu chorobą oraz pełniejsze wykorzystanie nowoczesnych technologii w diagnostyce i leczeniu cukrzycy.

3. Poszerzenie dostępu refundacyjnego do systemów monitorowania glukozy

Rekomenduje się rozszerzenie refundacji systemów monitorowania stężenia glukozy na pacjentów z cukrzycą stosujących 1 lub 2 wstrzyknięcia insuliny na dobę oraz na osoby z cukrzycą posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu schorzeń narządu wzroku.

4. Ciągła edukacja pacjentów i kadr medycznych

Niezbędna jest systematyczna edukacja zarówno osób z cukrzycą, jak i kadr medycznych w zakresie znaczenia zdrowego stylu życia, roli nowoczesnego monitorowania poziomu cukru i oraz skutecznego prowadzenia terapii, ukierunkowanej na jak najwyższą adherencję i efekty zdrowotne.

Wnioski płynące z raportu wyraźnie wskazują kierunek dalszych działań - wykorzystanie potencjału nowoczesnych technologii w diabetologii przestaje być wyborem, a staje się koniecznością wynikającą z realnych potrzeb zdrowotnych pacjentów oraz wyzwań stojących przed systemem ochrony zdrowia. Zarówno dane kliniczne, jak i doświadczenia lekarzy oraz samych chorych potwierdzają, że rozwiązania takie jak systemy CGM znacząco zmieniają codzienne funkcjonowanie z cukrzycą, zwiększając bezpieczeństwo terapii i umożliwiając bardziej świadome zarządzanie chorobą.

Kolejne kroki powinny koncentrować się na systematycznym poszerzaniu dostępu do tych technologii oraz pełniejszym wykorzystaniu ich potencjału w praktyce klinicznej. To realna szansa na poprawę efektów leczenia, ograniczenie długofalowych konsekwencji choroby oraz bardziej racjonalne gospodarowanie zasobami systemu.

W obliczu rosnącej liczby osób z cukrzycą i dynamicznego rozwoju medycyny odkładanie decyzji o szerszym wdrażaniu CGM oznaczałoby rezygnację z możliwości, które są już dziś dostępne i dobrze udokumentowane. Ich upowszechnienie to krok, który przynosi wymierne korzyści zarówno pacjentom, jak i całemu systemowi ochrony zdrowia - teraz i w przyszłości.

Twórcy zachęcają do zapoznania się z całym raportem dostępnym na stronie www.diabetyk.org.pl

Źródło informacji: Expert PR