Wybierz kontynent

Jerzy Giedroyć - "Kultura" na emigracji

Działacz emigracyjny, wydawca i publicysta. Założyciel Instytutu Literackiego i redaktor polskiego miesięcznika „Kultura”, jednego z najważniejszych emigracyjnych pism kulturalno-politycznych po II wojnie światowej.

Jerzy Giedroyć 1997 r. Fot. Mariusz Kubik, www.mariuszkubik.pl, CC BY 2.5, Wikimedia Commons

Pochodził z książęcego rodu Giedroyciów herbu Hippocentaurus. Urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku Litewskim. W 1919 r. rodzina przeniosła się do Warszawy, a Jerzy rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim na wydziałach prawa (1924-1929) i historii (1930-1931). Zaangażował się wówczas politycznie i w działalność dziennikarską. Pracował w ministerstwach rolnictwa i reform rolnych (od 1930 r.) oraz przemysłu i handlu (od 1936 r.).

We wrześniu 1939 r. znalazł się w Rumunii i został sekretarzem ambasadora RP w Bukareszcie, a od 1940 r. kierownikiem wydziału polskiego w ambasadzie Chile, która w tym czasie reprezentowała w tym kraju polskie interesy. Później wstąpił do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich i walczył m.in. w obronie Tobruku, a po włączeniu brygady do armii dowodzonej przez generała Władysława Andersa pracował w Biurze Propagandy 2. Korpusu Polskiego.

 

Po 1945 r. i podjęciu decyzji o pozostaniu na emigracji zaczął stosować pisownię nazwiska bez polskiej litery „ć” (Giedroyć – Giedroyc). W 1946 r. założył w Rzymie Instytut Literacki i kiedy przeprowadził się do Paryża wydawał czasopismo „Kultura” (1947-2000) oraz „Zeszyty Historyczne” (1962-2010).

  

Okładka pierwszego numeru Kultury, czerwiec 1947 r.
Instytut Literacki. Domena publiczna.

  

Współpracownikami „Kultury”, jednego z najważniejszych emigracyjnych pism kulturalno-politycznych po II wojnie światowej, byli m.in. Zofia Hertz, Józef Czapski i Gustaw Herling-Grudziński, których Giedroyc poznał na szlaku bojowym armii gen. Andersa. We Francji siedzibą Instytutu Literackiego stał się dom w Maisons-Laffitte pod Paryżem. Ideą Giedroycia było stworzenie „nowego Hotelu Lambert”, w oparciu o koncepcje propagowane w XIX w. przez księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, jednego z najważniejszych twórców tzw. Wielkiej Emigracji.

 

W paryskiej „Kulturze” oprócz współzałożycieli publikowali m.in. Albert Camus, Thomas S. Eliot, Emile Cioran czy André Malraux, ale przede wszystkim pisarze przebywający na emigracji, m.in. Witold Gombrowicz i Czesław Miłosz, oraz pozostający za „żelazną kurtyną”, m.in. Zbigniew Herbert, Anna Achmatowa czy Aleksander Sołżenicyn. W Polsce w czasie PRL-u publikacje Giedroycia i „Kultury” objęte były zakazem publikacji, jednak egzemplarze pisma regularnie były przemycane do kraju. Maisons-Laffitte stał się także ośrodkiem politycznym i miejscem wspomagających intelektualistów wobec reżimu komunistycznego.

 

Jerzy Giedroyć zmarł 14 września 2000 r. w Maisons-Laffitte. Zgodnie z jego ostatnia wolą „Kultura” została zamknięta, a jej archiwalne numery dostępne są na stronie Instytutu Literackiego (www.kulturaparyska.com).

mb./ zb

© PowiemPolsce.pl Redaktor

Zobacz więcej

Powiązane wydarzenia

1906-07-27

W Mińsku Litewskim urodził się Jerzy Giedroyc, wł. Jerzy Giedroyć, prawnik, wydawca i publicysta, działacz emigracyjny, założyciel wydawnictwa Instytut Literacki (1946), wydawca miesięcznika „Kultura” (1947-2000) i kwartalnika „Zeszyty Historyczne” (od 1962); zmarł 14 września 2000 r. w Maisons-Laffitte.

Mińsk (Miasto Mińsk, Białoruś)

120. rocznica

2000-09-14

Pod Paryżem w Maisons-Laffitte zmarł Jerzy Giedroyc, wł. Jerzy Giedroyć, prawnik, wydawca i publicysta, działacz emigracyjny, założyciel wydawnictwa Instytut Literacki (1946), wydawca miesięcznika „Kultura” (1947-2000) i kwartalnika „Zeszyty Historyczne” (od 1962). Urodził się w Mińsku Litewskim 27 lipca 1906 r

Paryż (Region Île-de-France, Francja), 1, rue de Talleyrand, 75007 Paris

26. rocznica

Mińsk (Miasto Mińsk, Białoruś)

Miejsca Polaków na świecie

Miejsca Polaków na świecie

Zapisz się do newslettera

Jesteś tutaj