Działacz emigracyjny, wydawca i publicysta. Założyciel Instytutu Literackiego i redaktor polskiego miesięcznika „Kultura”, jednego z najważniejszych emigracyjnych pism kulturalno-politycznych po II wojnie światowej.
Pochodził z książęcego rodu Giedroyciów herbu Hippocentaurus. Urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku Litewskim. W 1919 r. rodzina przeniosła się do Warszawy, a Jerzy rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim na wydziałach prawa (1924-1929) i historii (1930-1931). Zaangażował się wówczas politycznie i w działalność dziennikarską. Pracował w ministerstwach rolnictwa i reform rolnych (od 1930 r.) oraz przemysłu i handlu (od 1936 r.).
We wrześniu 1939 r. znalazł się w Rumunii i został sekretarzem ambasadora RP w Bukareszcie, a od 1940 r. kierownikiem wydziału polskiego w ambasadzie Chile, która w tym czasie reprezentowała w tym kraju polskie interesy. Później wstąpił do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich i walczył m.in. w obronie Tobruku, a po włączeniu brygady do armii dowodzonej przez generała Władysława Andersa pracował w Biurze Propagandy 2. Korpusu Polskiego.
Po 1945 r. i podjęciu decyzji o pozostaniu na emigracji zaczął stosować pisownię nazwiska bez polskiej litery „ć” (Giedroyć – Giedroyc). W 1946 r. założył w Rzymie Instytut Literacki i kiedy przeprowadził się do Paryża wydawał czasopismo „Kultura” (1947-2000) oraz „Zeszyty Historyczne” (1962-2010).

Współpracownikami „Kultury”, jednego z najważniejszych emigracyjnych pism kulturalno-politycznych po II wojnie światowej, byli m.in. Zofia Hertz, Józef Czapski i Gustaw Herling-Grudziński, których Giedroyc poznał na szlaku bojowym armii gen. Andersa. We Francji siedzibą Instytutu Literackiego stał się dom w Maisons-Laffitte pod Paryżem. Ideą Giedroycia było stworzenie „nowego Hotelu Lambert”, w oparciu o koncepcje propagowane w XIX w. przez księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, jednego z najważniejszych twórców tzw. Wielkiej Emigracji.
W paryskiej „Kulturze” oprócz współzałożycieli publikowali m.in. Albert Camus, Thomas S. Eliot, Emile Cioran czy André Malraux, ale przede wszystkim pisarze przebywający na emigracji, m.in. Witold Gombrowicz i Czesław Miłosz, oraz pozostający za „żelazną kurtyną”, m.in. Zbigniew Herbert, Anna Achmatowa czy Aleksander Sołżenicyn. W Polsce w czasie PRL-u publikacje Giedroycia i „Kultury” objęte były zakazem publikacji, jednak egzemplarze pisma regularnie były przemycane do kraju. Maisons-Laffitte stał się także ośrodkiem politycznym i miejscem wspomagających intelektualistów wobec reżimu komunistycznego.
Jerzy Giedroyć zmarł 14 września 2000 r. w Maisons-Laffitte. Zgodnie z jego ostatnia wolą „Kultura” została zamknięta, a jej archiwalne numery dostępne są na stronie Instytutu Literackiego (www.kulturaparyska.com).
mb./ zb


© PowiemPolsce.pl
27.07.2026 / 00:00