Założenia do projektu noweli ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw obejmują m.in regulacje dotyczące zasad zatrudniania i wysokości wynagrodzeń medyków, systematyzują kwestię kontraktów w ochronie zdrowia, a także poszerzają uprawnienia Narodowego Funduszu Zdrowia i Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).

W zakresie zasad zatrudniania pracowników medycznych projektowana regulacja ma dotyczyć zarówno osób zatrudnionych na umowach o pracę jak i kontraktach. Proponuje wprowadzenie maksymalnego wymiaru czasu pracy do równowartości dwóch etatów i miałby on dotyczyć łącznego czasu pracy danego medyka u wszystkich pracodawców.

Ponadto, pracownik medyczny będzie zobowiązany do podjęcia zatrudnienia na przynajmniej pół etatu (chodzi o wymiar czasu pracy) w jednej placówce mającej kontrakt z NFZ. Ma to być główny pracodawca. Jego zgoda będzie niezbędna do zatrudnienia w innym podmiocie, gdzie umowa także ma być na przynajmniej pół etatu.

Zgodnie z założeniami, nie będą mogły działać spółdzielnie lekarskie i spółki, a szpitale i przychodnie będą podpisywać umowy tylko bezpośrednio z medykami.

Regulacja przewiduje, że w wyjątkowych sytuacjach „w zakresie niezbędnym do zapewnienia ciągłości i dostępności udzielania świadczeń opieki zdrowotnej” NFZ będzie mógł wyrazić zgodę na odstąpienie od powyższych obostrzeń.

Przewiduje się też ujednolicenie zawartości umów zarówno o pracę jak i kontraktowych, w których mają się znaleźć m.in. informacje o rodzaju wykonywanych zadań, stawce godzinowej i liczbie godzin pracy.

W części dotyczącej wysokości wynagrodzeń projekt przewiduje zakaz ustalania wynagrodzenia jako procentu od realizowanej procedury medycznej. Zakłada się także wprowadzenie maksymalnej stawki godzinowej i miesięcznej.

W przypadku osób pracujących na podstawie kontraktów maksymalna stawka godzinowa ma stanowić 1/20 minimalnego wynagrodzenia. Obecnie to 240 zł. Jednak, zgodnie z założeniami, ta kwota będzie mogła wzrosnąć, gdy pracownik medyczny wykonuje zadania inne niż udzielanie świadczeń zdrowotnych, czyli np. pełni funkcję ordynatora.

Maksymalne miesięczne wynagrodzenie nie będzie mogło przekroczyć 16-krotności minimalnego wynagrodzenia i ma wynosić do 76 800 zł brutto. To będzie miało dotyczyć zarówno osób zatrudnionych na podstawie umów o pracę jak i kontraktów.

Dokument przewiduje karanie grzywną kierowników podmiotów leczniczych, którzy nie będą przestrzegali powyższych obostrzeń dotyczących zasad zatrudniania oraz wynagradzania personelu medycznego.

Projektowana regulacja ma także poszerzać uprawnienia kontrolne NFZ. Fundusz będzie mógł m.in. pozyskiwać informacje („źródła dowodowe”) od podmiotów leczniczych działających w sektorze prywatnym. Chodzi o „weryfikację rzeczywistej dostępności osób wykonujących zawody medyczne w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego”.

Ponadto, mają zostać stworzone mechanizmy umożliwiające NFZ „pozyskiwanie pracowników o wymaganych wysokich kompetencjach, w szczególności pracowników z wykształceniem medycznym”. Pracownicy NFZ będą mogli podejmować zatrudnienie także poza Funduszem. W zespołach kontrolerskich mają również pracować osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, a nie jedynie umów o pracę.

„Wzmocnienie szeroko pojętych działań kontrolnych (w tym monitorowania) będzie wymagało zwiększenia etatyzacji zarówno Korpusu Kontrolerskiego (w głównej mierze), jak i zatrudnienia w OW NFZ. Docelowo przewiduje się zwiększenie zatrudnienia w NFZ o około 480 osób (432 Departament Kontroli NFZ, 48 OW NFZ)” - napisano w założeniach do projektu.

Projektowana regulacja ma poszerzać także kompetencje AOTMiT. Chodzi m.in. o przyznanie prezesowi Agencji uprawnienia do inicjowania prac nad weryfikacją taryf, co ma skutkować szybszym reagowaniem na taryfy zawyżone.

Dokument przewiduje również uporządkowanie kontraktów. Ma zostać wprowadzona nowa umowa nazwana, czyli umowa o podwykonawstwo. Jej stronami będą podmioty lecznicze oraz osoba z fachowymi kwalifikacjami.

Projektodawcy wyliczają, że w szczególności będzie to „lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta lub diagnosta laboratoryjny wykonujący działalność leczniczą w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, jako indywidualna praktyka zawodowa lub indywidualna specjalistyczna praktyka zawodowa, wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład (podwykonawcą)”.

Oznacza to, że podwykonawcą będzie mogła być jedynie osoba fizyczna. Ma to wyeliminować nadużycia polegające na tworzeniu fikcyjnych podmiotów leczniczych - w celu ominięcia przepisów dotyczących czasu pracy osób wykonujących zawody medyczne.

Zgodnie z projektowaną regulacją, umowa o podwykonawstwo będzie musiała zawierać ustawowo ustalone elementy. W tym m.in. sformułowanie zakresu świadczeń zdrowotnych czy określenie miejsca, dni i godzin udzielania świadczeń zdrowotnych czy kwotę wynagrodzenia.

Podwykonawca ma być wyłaniany w trybie konkursu ofert.

„Wprowadzenie normatywnego modelu umowy o podwykonawstwo przyczyni się do zminimalizowania zidentyfikowanych nadużyć związanych z powoływaniem fikcyjnych podmiotów leczniczych, zwiększy bezpieczeństwo prawne osób wykonujących zawód medyczny, podejmujących się udzielania świadczeń zdrowotnych w formie podwykonawstwa oraz umożliwi precyzyjną ocenę prawidłowości funkcjonowania podmiotów leczniczych w trybie kontroli” - napisano w założeniach do projektu.

Ostatni wątek tyczy się zapewnienia równego traktowania pacjentów, co wprost wynika art 68. Konstytucji RP (każdy ma prawo do ochrony zdrowia a obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Projekt przewiduje dodanie w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przepisu stanowiącego, że każdy pacjent ma prawo do niedyskryminującego i równego traktowania.

„Celem projektu jest wprowadzenie przepisów o charakterze gwarancyjnym, gdyż projektowana regulacja stanowi rozwinięcie obowiązujących powszechnie norm konstytucyjnych na gruncie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dodawany przepis ma mieć charakter powszechny - niezależny od sposobu finansowania świadczeń zdrowotnych i rodzaju działalności leczniczej i ma obowiązywać zgodnie z właściwością podmioty wymienione w art. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta” - czytamy w dokumencie.

Planowany termin przyjęcia projektu ustawy przez Radę Ministrów to trzeci kwartał 2026 roku.

Projektowana regulacja stanowi część pakietu zmian zapowiedzianych 8 lipca przez minister zdrowia Jolantę Sobierańską-Grendę w związku ujawnianymi nieprawidłowościami w ochronie zdrowia. Ponadto, w konsultacjach publicznych są cztery projekty rozporządzeń. Dotyczą godzinowego ewidencjonowania czasu pracy medyków, centralnego monitorowania przez NFZ kolejek do zabiegów szpitalnych, raportowania przez szpitale, ile pieniędzy przekazują na wynagrodzenia i szybszego pełnego wdrożenia e-rejestracji.

Kolejna regulacja to założenia do projektu ustawy o jawności umów, która została opublikowana w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Część zapowiadanych zmian - jak uruchomienie e-kolejki - nie została jeszcze opisana w formie projektów.

Pakiet zmian opracowywany przez resort zdrowia, jest odpowiedzią na wyrażone przed kamerami oczekiwanie premiera Donalda Tuska przygotowania przez MZ i NFZ „precyzyjnych rekomendacji” pod groźbą „decyzji personalnych”. Problemy, które wymienił szef rządu, to tzw. saloniki VIP w szpitalach, omijanie kolejek do świadczeń oraz bardzo wysokie zarobki niektórych medyków.(PAP)

kra/ agz/