Dyrektor oświęcimskiego Centrum Historii i Kultury Romów Władysław Kwiatkowski podkreślił, że w tym roku przypadają dwie rocznice o wyjątkowym znaczeniu dla pamięci o zagładzie Romów. - Mija 15 lat od ustanowienia przez Sejm RP 2 sierpnia Dniem Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti. Uchwała przyjęta w 2011 roku była ważnym krokiem w kierunku przywracania pamięci o jednej z najbardziej przemilczanych kart historii II wojny światowej oraz wyrazem uznania losu romskich ofiar za integralną część pamięci o Holokauście - wskazał.

Jak dodał, przypada również 25. rocznica otwarcia w Muzeum Auschwitz stałej wystawy „Zagłada Romów Europejskich”. – Dokonał tego (…) Władysław Bartoszewski, który podkreślił wówczas, że ekspozycja stanowi „kamień milowy dla edukacji o Holokauście Romów”. Słowa te do dziś pozostają jednym z najważniejszych świadectw znaczenia tej wystawy dla zachowania pamięci o romskich ofiarach nazistowskiego ludobójstwa – oznajmił Kwiatkowski.

Od 2015 roku, decyzją Parlamentu Europejskiego, 2 sierpnia obchodzony jest jako Europejski Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti.

Uroczystości rocznicowe, organizowane we współpracy z Muzeum Auschwitz przez Stowarzyszenie Romów w Polsce, Centralną Radę Niemieckich Sinti i Romów, a także Centrum Historii i Kultury Romów, rozpoczną się w południe przed monumentem na terenie dawnego obozu cygańskiego, który był częścią Auschwitz II-Birkenau. Tam wygłoszone zostaną okolicznościowe przemówienia i złożone wieńce.

Organizatorzy zapowiedzieli, że podczas uroczystości prof. Grzegorz Berendt odczyta list od prezydenta Karola Nawrockiego. W uroczystości wezmą udział, między innymi przedstawiciele społeczności romskiej i sinti z Europy, wicemarszałek Sejmu Szymon Hołownia, przewodnicząca zgromadzenia parlamentarnego Rady Europy Petra Bayi, szefowa MSZ Księstwa Monako Isabelle Berro-Amadei oraz przedstawiciele rządów Czech i Niemiec.

Do Auschwitz pierwsi Romowie trafili 9 lipca 1941 roku. „Obóz cygański” (Zigeunerlager) został utworzony na początku 1943 roku w Auschwitz II-Birkenau. Między 26 lutego tego roku a 21 lipca kolejnego Niemcy deportowali do niego 21 tys. osób, w tym całe rodziny z dziećmi. Liczba ta nie uwzględnia 1,7 tys. Romów z Białegostoku. Jako podejrzani o tyfus plamisty trafili wprost do komór gazowych.

Zigeunerlager został zlikwidowany w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 r. Do komory gazowej trafiło 4,3 tys. osób. Ich ciała spłonęły w dołach paleniskowych przy V krematorium.

Ogółem w Auschwitz zginęło 21 tys. Romów. Pod względem liczby ofiar stanowią oni trzecią grupę po Żydach i Polakach. W wyniku prześladowań i terroru w czasach istnienia III Rzeszy śmierć poniosła około połowa populacji romskiej, zamieszkującej obszary okupowane przez Niemców. (PAP)

szf/ amac/