Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska otworzyła posiedzenie Polonijnej Rady Konsultacyjnej, które w dniach 12-13 października 2026 r. odbyło się w Senacie. Powiedziała ona, że Rada reprezentuje najważniejsze środowiska polonijne na świecie, a obecnie w tych trudnych dla świata czasach jej znaczenie wzrasta. Pogratulowała Frankowi Spuli, wieloletniemu prezesowi Kongresu Polonii Amerykańskiej, wyboru na przewodniczącego Rady Polonii Świata.  

Na posiedzenie Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu przybyli: Małgorzata P. Bonikowska (Kanada), Maciej Dokurno (Szkocja), Alicja Donimirska (Wielka Brytania), Lourival de Araujo Filho (Brazylia), Małgorzata Hallewell (Wielka Brytania), Alina Evelina Kežun (Litwa), Helena Legowicz (Czechy), Wiesław Lewicki (Niemcy), Gerwazy Longher (Rumunia), Tadeusz Pilat (Szwecja), Frank Spula (USA), Barbara Wojda (Belgia), Lesia Yermak (Ukraina), a także Andrzej Poczobut (Białoruś).

Stronę senacką  reprezentowali m.in. senator Bogdan Borusewicz, a także szef Kancelarii Senatu Ewa Polkowska, dyrektor Biura Polonijnego Artur Kozłowski, koordynator do spraw Polonii i Polaków za granicą Robert Tyszkiewicz. Obecna była również Dagmara Bobak, dyrektor Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Marszałek Senatu w wystąpieniu otwierającym poruszyła wiele aktualnych kwestii polonijnych będących przedmiotem debaty, takich jak starania zmierzające w kierunku doskonalenia i przejrzystości współpracy, znaczenie młodej Polonii, powroty do Polski, organizowanie wydarzeń związanych z Polonia Camp w krajach zamieszkania młodzieży polonijnej. „Chcemy, żebyście wiedzieli, że wasz głos jest bardzo ważny, że pracujemy nad tym, aby nadać kształt, także prawny, wielu waszym pomysłom odnoszącym się także do przyszłości, aby można było organizować je w obowiązującym systemie prawnym” - powiedziała Małgorzata Kidawa-Błońska.     

Senator Bogdan Borusewicz, przewodniczący Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą, mówił o zalewie propozycji na kierunku media polonijne w senackim konkursie polonijnym oraz o głosach krytycznych wskazujących na potrzebę zmian. Dodał, że budżet konkursowy przewiduje nieco mniej środków, jako że mamy jako państwo wysoki deficyt budżetowy, mimo dużego zapotrzebowania mediów polonijnych na nowe środki.

W dyskusji zostało poruszonych wiele tematów, od dużego poziomu ogólności do konkretnych szczegółowych problemów. Wyrażono opinię, że Polonia amerykańska powinna bardziej angażować się w życie polityczne i zajmować bardziej znaczącą pozycję w USA. Wskazywano, że pojawia się wiele inicjatyw, które nie wpisują się w klasyczne organizacje, ale które też trzeba wspierać, nawet jeśli są to jednorazowe inicjatywy czy imprezy. Mówiono, że oprócz wspierania nowych nie należy jednak zapominać o starych organizacjach i je też należy wspierać. Wspomniano, że w konkursie polonijnym pojawiły  się „ogromne pokłady nieuczciwości” po stronie oferentów, które należy dokładnie sprawdzać. Postulowano wprowadzenie głosowania korespondencyjnego w wyborach.

Marszałek Senatu podsumowała dyskusję, mówiąc, iż siła tkwi w różnorodności i że wszystkie formy działalności polonijnej są potrzebne, i organizacje o dorobku historycznym i oddolne inicjatywy młodych.   

Drugi dzień obrad Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu RP przyniósł uchwałę podsumowującą kluczowe wyzwania oraz kierunki rozwoju współpracy z Polakami mieszkającymi za granicą. Dokument koncentruje się na strategicznych obszarach, takich jak stabilność wsparcia finansowego, ułatwienie realizacji praw wyborczych czy ulepszenie koordynacji działań instytucji państwowych.

W centrum dyskusji znalazły się kwestie optymalizacji mechanizmów finansowania inicjatyw polonijnych. Członkowie Rady opowiedzieli się za zwiększeniem przejrzystości procedur grantowych, wprowadzaniem wieloletnich cykli budżetowych gwarantujących ciągłość projektów oraz bardziej racjonalnym gospodarowaniem środkami publicznymi. Wskazano przy tym na potrzebę ścisłej współpracy pomiędzy Senatem, Ministerstwem Spraw Zagranicznych i innymi resortami, co ułatwi dostęp do informacji o dotacjach oraz wyeliminuje ryzyko podwójnego finansowania tych samych zadań.

Znaczącym obszarem obrad była również partycypacja obywatelska i zagwarantowanie sprawniejszego udziału Polonii w życiu publicznym. Apelowano o wprowadzenie rozwiązań usprawniających głosowanie poza granicami kraju, w tym zwiększenie liczby obwodowych komisji wyborczych oraz rozwijanie form ułatwiających oddanie głosu wszystkim uprawnionym obywatelom.

Współpraca z Polonią została ujęta w kontekście zacieśniania więzi międzypokoleniowych i tożsamościowych. Zwrócono uwagę na znaczenie programów edukacyjnych, kulturalnych i zawodowych wspierających przyjazdy do ojczyzny, podejmowanie studiów i pracy, a także ewentualne powroty do Polski. Zaakcentowano równocześnie potrzebę otwarcia na nowe organizacje, partnerskiego traktowania realizatorów projektów oraz zachowania szczególnej wrażliwości wobec rodaków żyjących w trudniejszych warunkach, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji na Ukrainie i Białorusi.

Uchwała stanowi wyraz dążenia do budowania nowoczesnej i pragmatycznej polityki polonijnej, opartej na wzajemnym zaufaniu, przejrzystych zasadach oraz otwartym dialogu między Polską a jej diasporą na całym świecie

J.P.

Materiał za Kancelarią Senatu RP.

W załączeniu przedstawiamy pełny tekst Uchwała Polonijnej Rady Konsultacyjnej z dnia 13 października 2026 r.