Wybierz kontynent

Domenico Merlini – budowniczy z Lombardii

Jeden z najsłynniejszych działających w Polsce architektów - pochodził z regionu jezior leżących na pograniczu Włoch i Szwajcarii: Como i Lugano. Stąd wywodzą się tzw. Komaskowie – od średniowiecza przez renesans i barok znani w Europie jako mistrzowie sztuki budowlanej, a także stiukatorstwa, malarstwa i rzeźby

Późniejszy Naczelny Architekt Rzeczpospolitej urodził się w Castelo Valsolda nad jeziorem Como dnia 22 lutego 1730 roku. Ze słonecznej Lombardii wyjechał do Polski w wieku 20 lat i osiadł w Warszawie, w której mieszkali jego krewni z wpływowej rodziny Fontanów i od razu rozpoczął naukę u Jakuba Fontany, architekta królewskiego, po którym w wieku trzydziestu lat przejął to stanowisko i piastował je aż do śmierci. Najpierw za rządów Augusta III Sasa, potem Stanisława Augusta Poniatowskiego.

 

Architekt Królewski
Po śmierci swego krewniaka Jakuba Fontany, w 1773 roku objął urząd naczelnego architekta Rzeczypospolitej. Do jego głównych zadań należały konserwacja, remonty i opiekowanie się istniejącymi już gmachami. Dlatego też większość budowli, o których mówi się dziś, że były jego autorstwa, została po prostu przez niego przebudowana. Przebudowy te były jednak tak radykalne, że nawet z brył nie pozostawało wiele.

Na początku swojej pracy budowle utrzymywał w stylu późnego baroku, który jeszcze podówczas dominował w Europie. Przejście Merliniego na projekty w stylu klasycznym było w znacznej mierze zasługą króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

 

Pałac Myślewicki w Warszawie 2019.
Fot. Adrian Grycuk - Praca własna, Domena publiczna CC BY-SA 3.0 pl.

Z czasem wypracował swój własny styl. Można tutaj zauważyć charakterystyczne dla stylu Merliniego kamienne balustrady, którymi wieńczył fasady. – przykład pałac Na Wodzie w Łazienkach Królewskich, liczne ozdobne wsporniki, czyli elementy znajdujące się między kolumną a podpieranym przez nią gzymsem (częścią dachu ).

 

Pałac na Wodzie
Wśród  najsłynniejszych dzieł Dominika Merliniego należy wymienić Pałac na Wodzie w warszawskim kompleksie pałacowo-ogrodowym znajdującym się w Łazienkach Królewskich. Powstał on według idei Merliniego w znanym dzisiaj kształcie, na miejscu wcześniejszej małej królewskiej rezydencji.
 
Nowa Kordegarda w Łazienkach 2015.
Autor Adrian Grycuk - Praca własna, CC BY-SA 3.0 pl

  

Merlini nie tworzył wyłącznie dla króla. Wznosił  na prywatne zamówienia wiele dworów kamienic oraz pałaców magnackich. Pozostawił po sobie przeszło pięćdziesiąt  dzieł. Największe z nich obok Łazienek, to przebudowa wnętrz Zamku Królewskiego w Warszawie, rozliczne obiekty użyteczności publicznej, teatry i kaplice. Do kilku wzniesionych w Polsce ratuszy projektu Dominika Merliniego należy też ten w Piotrkowie Trybunalskim.

 

Domek Holenderski – Willa Merliniego przy Placu Trzech Krzyży w Warszawie.
Fot. Sliwers - Praca własna, Domena publiczna CC BY-SA 4.0

 

Willa własna - Domek Holenderski
Warto wymienić tutaj przynajmniej kilka z jego najsłynniejszych budowli: Królikarnia, Willa własna artysty tzw. Domek Holenderski  przy Placu Trzech Krzyży, Brama Grodzka w Lublinie, Pałac w Opolu Lubelskim, Trybunał Koronny w Lublinie, Pałac w Jabłonnie czy Kościół Świętego Karola Boromeusza w Warszawie na Powązkach. Oraz w Łazienkach: Stara Pomarańczarnia, Nowa Kordegarda, Ermitaż, Pałac Myśliwicki, Biały Domek.

Naczelny Architekt Rzeczpospolitej nie stronił również od działalności publicznej. Do mniej znanych faktów z jego życia należy jego udział w składzie Komisji Skarbowej Koronnej, do której został desygnowany przez konfederację targowicką.

 

Dominik Merlini Architekt Królewski. Tablica w Katakumbach Cmentarza Powązkowskiego (rząd 184-4)
Domena publiczna, Wikipedia

Dominik Merlini zmarł 20 lutego 1797 roku w stolicy. Architekt został pochowany w Katakumbach Cmentarza Powązkowskiego (rząd 184-4), które to katakumby, Stare Powązki, jak i wzniesiony w ich obrębie kościół świętego Boromeusza osobiście zaprojektował.

BEB

© PowiemPolsce.pl Redaktor

Zobacz więcej

Powiązane wydarzenia

1730-02-22

W Castello Valsolda nad jeziorem Como urodził się Dominik Merlini, nadworny architekt króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, autor m.in. przebudowy wnętrz Zamku Królewskiego oraz Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich w Warszawie; zmarł 20 lutego 1797 r. w Warszawie.

Como

294. rocznica

1797-02-20

W Warszawie zmarł Dominik Merlini, Naczelny Architekt Rzeczpospolitej, autor m.in. przebudowy wnętrz Zamku Królewskiego oraz Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich w Warszawie; Był też autorem założenia architektonicznego Powązek, na których został pochowany. Urodził się w Castello Valsolda nad jeziorem Como 22 lutego 1730 r.

Warszawa

227. rocznica

Como

Miejsca Polaków na świecie

Miejsca Polaków na świecie

Zapisz się do newslettera

Jesteś tutaj